Adaty bolmadyk adatylyk0

05.15.2010

Bel­li bol­şy ýa­ly, um­man­lar hem-de de­ňiz­ler ägirt ener­ge­tik po­ten­sia­la eýe­dir­ler. Bu po­ten­si­al­dan has do­ly peý­da­lan­mak mak­sa­dy bi­len  dür­li tas­la­ma­lar ama­la aşy­ryl­ýar. Bu ugur­da­ky al­nyp ba­ryl­ýan iş­le­riň iň ün­si çe­ki­ji­le­ri­niň bi­ri bol­sa şot­lan­di­ýa­ly “Aqua­ma­ri­ne Po­wer” şe­re­ke­tiň “Oys­ter” ener­ge­tik komp­lek­si­dir.

El­bet­de, su­wuň ener­gi­ýa­sy­ny elekt­rik ener­gi­ýa­sy­na öwür­mek tä­ze pi­kir däl­dir, ýö­ne bu komp­lek­si beý­le­ki­ler­den ta­pa­wut­lan­dyr­ýan iki aý­ra­tyn­lyk bar: sa­da­ly­gy hem-de ýo­ka­ry de­re­je­li tä­sir­li­li­gi. “Oys­ter” komp­lek­si su­was­ty hem-de ýe­riň üs­tün­dä­ki iki bö­lek­den eme­le gel­ýär. Onuň gap­jyk ýa­ly açy­lyp ýa­pyl­ýan, su­was­ty bö­le­gi iki gid­raw­lik na­sos­dan, dört kla­pan­dan hem-de he­re­ket­li ok­dan yba­rat­dyr. Komp­lek­siň bu su­was­ty bö­le­gi su­wuň he­re­ke­ti bi­len açy­lyp-ýa­pyl­ýar, onuň açy­lyp-ýa­pyl­ma­gy bi­len bol­sa na­sos­lar iş­läp baş­la­ýar. Na­sos­lar  öz ge­ze­gin­de ýa­pyk ger­me­tik sis­te­ma­da ýo­ka­ry de­re­je­li suw ba­sy­şy­ny eme­le ge­tir­ýär­ler. Bu ba­syş  tur­ba­lar ul­ga­my ar­ka­ly komp­lek­siň ýe­riň üs­tün­dä­ki bö­le­gi­ne ber­lip, elekt­ro­ge­ne­ra­to­ryň tur­bi­na­sy­ny iş­led­ýär.

Şe­re­ke­tiň saý­tyn­da­ky mag­lu­mat­la­ra gö­rä, “Oys­ter” komp­lek­si bäs­de­şe­le­ri­niň­kä ga­ra­nyň­da suw­dan has köp elekt­rik ön­dür­mä­ge ukyp­ly­dyr hem-de yk­dy­sa­dy taý­dan has tyg­şyt­ly­dyr. Se­bä­bi komp­lek­siň ge­ne­ra­tor­la­ry, öw­rü­ji­le­ri hem-de ba­ta­ter­ýa­lar ýa­ly elekt­ri­gi ön­dür­ýän en­jam­la­ry dur­şu­na su­wuň üs­tün­de ýer­le­şip, ola­ry daş­ky gur­şa­wyň oňaý­syz tä­si­rin­den go­ra­mak has aň­sat bol­ýar. Ýag­ny, duz­ly suw­da bo­lup geç­ýän pos­lan­ma komp­lek­siň iň mö­hüm bö­lek­le­ri­ne ze­per ýe­ti­rip bil­me­ýär. Su­wuň üs­tün­dä­ki bu bö­lek­ler,  en­jam­lar komp­lek­siň iň çyk­da­jy­ly bö­le­gi­ni eme­le ge­tir­ýär.

Hä­zir­ki wagt­da şe­re­ket bir­nä­çe “Oys­ter” komp­lek­si­ni ýa­sa­mak bi­len meş­gul­dyr. Bu komp­leks­ler 2013-nji ýyl­da taý­ýar bo­lup, Şot­lan­di­ýa­nyň go­la­ýyn­da­ky Ork­neý ada­la­ry­nyň tö­we­re­gin­de işe gi­ri­zi­ler. Bi­ler­men­le­riň aýt­ma­gy­na gö­rä, bu komp­leks­ler bir ul­ga­ma bi­rik­di­ri­lip,  ul­ga­myň je­mi ön­dü­ri­ji­li­gi 200 me­ga­wat bo­lar.

Zaman – Türkmenistan

El­bet­de, su­wuň ener­gi­ýa­sy­ny elekt­rik ener­gi­ýa­sy­na öwür­mek tä­ze pi­kir däl­dir, ýö­ne bu komp­lek­si beý­le­ki­ler­den ta­pa­wut­lan­dyr­ýan iki aý­ra­tyn­lyk bar: sa­da­ly­gy hem-de ýo­ka­ry de­re­je­li tä­sir­li­li­gi. “Oys­ter” komp­lek­si su­was­ty hem-de ýe­riň üs­tün­dä­ki iki bö­lek­den eme­le gel­ýär. Onuň gap­jyk ýa­ly açy­lyp ýa­pyl­ýan, su­was­ty bö­le­gi iki gid­raw­lik na­sos­dan, dört kla­pan­dan hem-de he­re­ket­li ok­dan yba­rat­dyr. Komp­lek­siň bu su­was­ty bö­le­gi su­wuň he­re­ke­ti bi­len açy­lyp-ýa­pyl­ýar, onuň açy­lyp-ýa­pyl­ma­gy bi­len bol­sa na­sos­lar iş­läp baş­la­ýar. Na­sos­lar  öz ge­ze­gin­de ýa­pyk ger­me­tik sis­te­ma­da ýo­ka­ry de­re­je­li suw ba­sy­şy­ny eme­le ge­tir­ýär­ler. Bu ba­syş  tur­ba­lar ul­ga­my ar­ka­ly komp­lek­siň ýe­riň üs­tün­dä­ki bö­le­gi­ne ber­lip, elekt­ro­ge­ne­ra­to­ryň tur­bi­na­sy­ny iş­led­ýär.

Şe­re­ke­tiň saý­tyn­da­ky mag­lu­mat­la­ra gö­rä, “Oys­ter” komp­lek­si bäs­de­şe­le­ri­niň­kä ga­ra­nyň­da suw­dan has köp elekt­rik ön­dür­mä­ge ukyp­ly­dyr hem-de yk­dy­sa­dy taý­dan has tyg­şyt­ly­dyr. Se­bä­bi komp­lek­siň ge­ne­ra­tor­la­ry, öw­rü­ji­le­ri hem-de ba­ta­ter­ýa­lar ýa­ly elekt­ri­gi ön­dür­ýän en­jam­la­ry dur­şu­na su­wuň üs­tün­de ýer­le­şip, ola­ry daş­ky gur­şa­wyň oňaý­syz tä­si­rin­den go­ra­mak has aň­sat bol­ýar. Ýag­ny, duz­ly suw­da bo­lup geç­ýän pos­lan­ma komp­lek­siň iň mö­hüm bö­lek­le­ri­ne ze­per ýe­ti­rip bil­me­ýär. Su­wuň üs­tün­dä­ki bu bö­lek­ler,  en­jam­lar komp­lek­siň iň çyk­da­jy­ly bö­le­gi­ni eme­le ge­tir­ýär.

Hä­zir­ki wagt­da şe­re­ket bir­nä­çe “Oys­ter” komp­lek­si­ni ýa­sa­mak bi­len meş­gul­dyr. Bu komp­leks­ler 2013-nji ýyl­da taý­ýar bo­lup, Şot­lan­di­ýa­nyň go­la­ýyn­da­ky Ork­neý ada­la­ry­nyň tö­we­re­gin­de işe gi­ri­zi­ler. Bi­ler­men­le­riň aýt­ma­gy­na gö­rä, bu komp­leks­ler bir ul­ga­ma bi­rik­di­ri­lip,  ul­ga­myň je­mi ön­dü­ri­ji­li­gi 200 me­ga­wat bo­lar.

Jogap ýaz