Rels­li kos­mos to­py0

12.04.2010

“Shutt­le” kos­mos prog­ram­ma­sy­nyň ýa­kyn­da ýa­pyl­ýan­dy­gy se­bäp­li,  “NA­SA” kos­mo­sa en­jam­la­ry iň ar­zan ba­ha­dan ug­rat­ma­gyň ug­ru­na çyk­dy. Bir­nä­çe ta­ny­mal şe­re­ke­tiň we­kil­le­ri ada­ty ra­ke­ta­lar bo­lup bil­jek iň ar­zan hem-de howp­suz usul däl di­ýen ka­ra­ra gel­di­ler. “NA­SA-nyň” “Ken­ne­di” mer­ke­zi­niň bir­nä­çe bi­ler­me­ni bol­sa hä­zir­lik­çe ada­ty top, soň­ra bol­sa rels­ly top ula­nyp, örän ar­zan ba­ha­dan en­jam uçu­ryp bol­jak­dy­gy­ny su­but et­di­ler. Ýe­ri ge­len­de aýt­sak, ses­den tiz bo­lan re­ak­tiw uçar­la­ra ber­ki­di­len kos­mos en­jam­la­ry­ny uçur­ma­gyň üs­tün­de köp­den bä­ri iş­le­nip ge­lin­ýär­di. Şu teh­no­lo­gi­ýa­ny ulan­mak ar­ka­ly tä­ze usul ta­pyl­dy. Ýag­ny,  kos­mos en­ja­my be­ýi­ge çy­kan re­ak­tiw uçar­dan uçu­ryl­ýar, re­ak­tiw uçar bol­sa öz ge­ze­gin­de rels­li top­dan “atyl­ýar”. Uçar ýe­re gon­mak üçin  ýan­gy­jy az sarp ed­ýär, se­bä­bi,  pla­nir­le­mek (öz-özün­den gaý­mak) ha­dy­sa­sy ula­nyl­ýar.

www.popsci.com saý­tyn­da ber­len ha­bar­da aý­dyl­şy­na gö­rä, kos­mo­sa çy­ka­ryl­ma­ly en­jam ýa-da ýük re­ak­tiw uça­ra berk­dil­ýär. Mag­nit le­wi­ta­si­ýa ar­ka­ly iş­le­ýän rels­le­re mün­dü­ri­len uçar  top ýo­ka­ryk “atyl­ýar”. Bir­nä­çe ki­lo­metr be­ýik­li­ge çy­kan uçar­dan  kos­mo­sa çy­ka­ryl­ma­ly ýük uçu­ryl­ýar. Şeý­le­lik­de, uça­ryň ýo­ka­ry çyk­mak hem-de ýe­re gon­mak üçin ýan­gyç harç­la­ma­gy ge­rek bol­ma­ýar.

Bi­ler­men­le­riň aýt­ma­gy­na  gö­rä,“NA­SA” hä­zir­lik­çe kos­mos eý­ýa­my­nyň baş­la­nyn­dan bä­ri ula­nyl­ýan ra­ke­ta­la­ry ulan­ma­gyň ta­rap­da­ry. Ýö­ne tä­ze usul özü­niň howp­suz­ly­gy­ny hem-de ar­zan­ly­gy­ny su­but et­me­gi ba­şar­sa, 1957-nji ýyl­da uçur­lan il­kin­ji hem­ra­dan soň­ra tä­ze eý­ýam açy­lar.

Zaman – Türkmenistan

Jogap ýaz